Premio Cineuropa 2017 a Leonardo Sbaraglia: Na cidade sen límites

A entrega do premio terá lugar o martes 14 ás 20 h. no Teatro Principal.


Hai unha película que Leonardo Sbaraglia protagonizou ao pouco de iniciar a súa carreira en España. Trátase de En la ciudad sin límites, de Antonio Hernández, unha peza soberbia necesitada de revisión e na cal se producía un deses momentos de telúrica interacción entre dous actores de xeracións distantes: alí asistiamos ao encontro de Fernando Fernán Gómez —no que sería o último gran papel da súa carreira— co seu neto nesa ficción, Sbaraglia. O ancián sentíase vítima dunha conspiración familiar e unicamente confiaba naquel mozo ao que confería a importancia de gardián do segredo da memoria histórica e sentimental. Era tal a alquimia que se respiraba entre un e outro nese drama maxistral, que sempre pensei que algo debeu haber de depósito de confianza por parte daquel Fernán Gómez crepuscular e xigantesco no actor arxentino, que un ano antes chegara a España con Goya á primeira por Intacto, na cal, por certo, coincidiu con outro chamán do seu oficio, Max Von Sydow.

Supoño que para Sbaraglia, que se adiviña como actor-esponxa, disposto a reinventarse en cada personaxe e a mostrar algo de si mesmo en todos eles, ese cruzamento de camiños con Fernán Gómez foi unha experiencia tan intensa como a pantalla reflicte. A pantalla como cidade sen límites. Aí creceu Leonardo Sbaraglia desde que —anos despois da estrea da película en que debutou; ou sexa, cando xa era Sbaraglia— recoñecémolo como un dos rapaciños torturados na por tantas razóns importante La noche de los lápices, do veterano Héctor Olivera. Ou a pantalla dos grandes horizontes que Marcelo Piñeyro, tan importante no seu desenvolvemento como actor, lle ofrendou en Caballos salvajes, road-movie anarcoide onde tivo tour de force con outro sabio de volta de todas as batallas, Héctor Alterio.

Neses horizontes cabía a Patagonia de La puta y la ballena, o Montevideo noir de Plata quemada, a crebada do diaño de El rey de la montaña, os oclusivos cul de sac de psicodramas familiares de Cenizas del paraíso ou Las viudas de los jueves. A lost highway desértica do seu sketch en Relatos Salvajes ou o excurso a Hollywood, con De Niro e Sigourney Weaver, de Red Light.

Non sei se todo ese camiño foi un fecundo remonte para chegar a El otro hermano. Pero do que non nos cabe dúbida é de que hai que ter traballado duro e profundado moito dentro de un mesmo para compoñer este personaxe de psycho-killer da Arxentina Profunda, unha Matanza do Chaco onde o sempre poderoso Adrián Caetano deposita en Sbaraglia unha responsabilidade titánica: a de compoñer un personaxe no fío —pola súa caracterización física, a súa dicción, a súa alma escura— deses que ou te consagran ou te mancan. Toda a negrura da excepcional El otro hermano respira a través da prodixiosa e indeleble composición de Sbaraglia, que xa asombrou no Festival de Málaga a un xurado internacional e que nos devolve a un non sei se amado monstro na admirable exposición de actor que nos mira desde o fondo do abismo, nun exercicio de risco máximo que se salda con esta fragua dun personaxe para o recordo. Co que o tempo —os 30 anos de profesión—, o autocoñecemento desenvolvido nesa pantalla sen límites e o cruzamento con varios xefes da tribo —o máis recente, o tristemente desaparecido Federico Luppi—, Sbaraglia alcanzou unha madurez á vez serena e impúdica. Toca agora que ese talento puído desmouche novos camiños para celebrar no curso do tempo. Para que outros aprendan de quen está xa en condicións de legar sabedoría de barrica.

Texto: José Luis Losa