Foto: Javier Salas

Que Luis Buñuel te bendiga, Ángela, ou que te apadriñe con aquela definición, que xa terás gravada a lume, de «virxe pagá» é un feito diferencial. Tanto que logo, a santa Transición tivo moitas actrices nos seus altares —Vitoria Abril, Ana Belén ou Carmen Maura— pero virxe e pagá, musitado polo Deus do cinema nun dos seus últimos suspiros, só houbo unha. Por iso, mentres o noso cinema destapaba tirias e troianas, Ángela Molina foi a pasionaria daquelas primeiras elexías que se permitían evocar a República perdida. Ou soñala como a infancia recuperada. Dese tempo son Las largas vacaciones del 36, La Ciudad Quemada, A un dios desconocido ou esa xoia necesitada de rbosniaeivindicación, o mellor filme de Gutiérrez Aragón e de todo o cine español do postfranquismo que é El corazón del bosque, onde aquel maquis algo conradiano nos facía pensar que a guerra dos nosos antepasados aínda podería reverterse na súa derrota. Mellor morrer de pé que vivir de xeonllos. Con Gutiérrez Aragón estiveches tamén en Camada negra, unha daquelas películas a cuxas proxeccións acudían os fillos guerrilleiriños de Cristo Rei para gritar «Vivan as cadeas» ou ameazar de bomba. E comezaches a ser a nosa actriz internacionalista traballando ás ordes de Elio Petri, de Gillo Pontecorvo (onde Carrero voou e voou), de Comencini ou de Bellocchio. De volta a España, tras dúas películas igualmente necesitadas de revisitación como Los restos del naufragio, do querido Ricardo Franco e La sabina, do venerado Borau, xa encadeaches a idade de ouro ou a bóla de cristal daquela era apadriñada por Pilar Miró: Demonios en el jardín e La mitad del cielo, ambas as dúas de novo con Gutiérrez Aragón, puxéronte na cima daquel star-system pilarista que tanto estrañamos. Nesas historias, Ángela, fúchesnos levando dos días do pasado da guerra máis triste de todas as guerras á escura e ditatorial autarquía na cal ti poñías luminosidade rebelde e liberadora no universo do estraperlo e cuartel. Non gañaches o Goya naquel ano no que naceu o cabezón. Pero si a Cuncha de Prata en San Sebastián e, en Italia, o David de Donatello, con Liv Ullman e Giulietta Massina como competidoras. Fuches a Nicaragua, rodar o Novecento sandinista con Miguel Litin. De volta, reinaches con Chávarri naquela versión española de Cabaret que foi Las cosas del querer, onde se falaba de Miguel de Molina e de como os falanxistas lle partiron a cara para que Ojos verdes só a cantase a voz franquista de Concha Piquer. Alain Tanner reuniute con Paco Rabal, mentres caía o Muro e a outra Pasionaria morría en Madrid. E chegaches á vida de Almodóvar, que non ía parar ata conseguir sacar partido da virtude dramática da virxe pagá. En Carne trémula e na apoteótica Los abrazos rotos non fuches moza Almodóvar, senón Ángela Molina nomás. Os Taviani e Giuseppe Tornatore en dúas ocasións renovaron ese fervor italiano que sempre se rendeu diante de ti. Aínda o pasado ano, Leonardo Sbaraglia recollía o Premio Cineuropa mentres se proxectaba nesta pantalla do Principal un neo-noir arxentino de exultante negrura, El otro hermano, onde ti preiteabas nun mundo macho. E igual que o teatro chegou á túa vida para que foses troiana e a Mrs. Robinson de El graduado, o teatro ábrese agora en Cineuropa para te recibir, nena de lume, virxe pagá, nai coraxe, muller dunha peza e actriz de telúrica forza intemporal. Celebramos case as túas vodas de prata e a túa metade do ceo. Quédanos outra metade para que sigas regalándonos talento, beleza, trasgo e luz de veráns e de pasionarias.


José Luis Losa
Director de Cineuropa